Năm bạn chuẩn bị thi đại học.
Mở mạng xã hội ra.
Đâu đâu cũng thấy người ta nói về một vài ngành.
Nào là trí tuệ nhân tạo.
Khoa học dữ liệu.
Marketing số.
An ninh mạng.
Thiết kế chip.
Có người nói:
“Ngành này vài năm nữa thiếu nhân lực.”
Người khác khẳng định:
“Học ngành này ra trường lương nghìn đô.”
Bố mẹ đọc báo.
Thầy cô tư vấn.
Bạn bè bàn tán.
Ai cũng sợ mình chọn nhầm.
Ai cũng sợ bỏ lỡ một cơ hội.
Cuối cùng.
Rất nhiều người chọn một ngành.
Không phải vì hiểu ngành đó.
Mà vì sợ mình đi ngược xu hướng.
Xu hướng luôn thay đổi
Nhưng một nghề có thể theo bạn vài chục năm
Mười năm trước.
Có những ngành từng được xem là “không bao giờ thất nghiệp”.
Rồi thị trường thay đổi.
Có những công việc từng rất hiếm.
Bây giờ đã trở nên phổ biến.
Ngược lại.
Có những nghề trước đây ít người biết.
Ngày nay lại trở thành lựa chọn hấp dẫn.
Thị trường luôn chuyển động.
Công nghệ luôn thay đổi.
Nhu cầu của xã hội cũng thay đổi.
Điều đang là xu hướng hôm nay.
Có thể vài năm sau không còn giữ vị trí như trước.
Nếu chỉ chọn nghề vì nó đang được nhắc đến nhiều nhất.
Bạn đang đặt một quyết định kéo dài hàng chục năm lên một xu hướng có thể chỉ kéo dài vài năm.
Điều nhiều người nhìn thấy chỉ là phần nổi
Bạn thấy một người làm công nghệ có thu nhập rất cao.
Nhưng không thấy nhiều năm họ học liên tục để theo kịp sự thay đổi.
Bạn thấy một người sáng tạo nội dung nổi tiếng.
Nhưng không thấy hàng trăm video đầu tiên gần như không có ai xem.
Bạn thấy một ngành đang thiếu nhân lực.
Nhưng không biết công việc hằng ngày có thật sự phù hợp với mình hay không.
Xu hướng thường cho chúng ta nhìn thấy kết quả.
Hiếm khi cho thấy cái giá.
Mỗi nghề đều có phần đẹp.
Và cũng có những áp lực riêng.
Nếu chỉ nhìn vào những câu chuyện thành công.
Rất dễ nghĩ rằng chỉ cần bước vào ngành ấy là mọi thứ sẽ tốt đẹp.
Cuộc sống chưa bao giờ đơn giản như vậy.
- Đăng ký một ngành chỉ vì thấy rất nhiều người nói đó là nghề của tương lai.
- Chưa từng tìm hiểu một ngày làm việc thực tế của người trong nghề.
- Nghĩ rằng ngành đang “hot” thì ai học cũng sẽ thành công.
- Chọn theo đám đông vì sợ mình bỏ lỡ cơ hội.
- Đến khi học mới nhận ra mình không thích cách công việc ấy diễn ra mỗi ngày.
- Không phải xu hướng sai.
- Chỉ là xu hướng không thể trả lời giúp bạn một câu hỏi rất quan trọng.
- “Bạn có phù hợp với công việc đó không?”
Một ngành tốt với người khác chưa chắc tốt với bạn
Có người rất thích ngồi hàng giờ trước màn hình để giải quyết một bài toán khó.
Có người chỉ cần ngồi lâu đã thấy mệt.
Có người thích gặp khách hàng mỗi ngày.
Có người lại thích làm việc trong không gian yên tĩnh.
Có người chấp nhận áp lực để đổi lấy thu nhập cao.
Có người sẵn sàng kiếm ít hơn nếu có nhiều thời gian cho gia đình.
Không có nghề nào phù hợp với tất cả mọi người.
Điều làm một người hạnh phúc trong công việc.
Có thể lại là điều khiến người khác kiệt sức.
Đó là lý do.
Trước khi hỏi nghề nào đang là xu hướng.
Hãy hỏi mình thích làm việc theo cách nào.
Thị trường cần người giỏi
Không chỉ cần người học đúng ngành “hot”
Nếu một ngành đang phát triển.
Hàng nghìn người sẽ cùng đổ vào.
Sau vài năm.
Thị trường không còn thiếu người.
Mà bắt đầu phân loại.
Ai thật sự giỏi sẽ ở lại.
Ai chỉ chọn vì xu hướng sẽ dần bị bỏ lại phía sau.
Điều tạo ra cơ hội lâu dài không phải là bạn bước vào ngành sớm hơn người khác.
Mà là bạn tạo ra giá trị tốt hơn người khác.
Một người rất giỏi trong một ngành bình thường.
Nhiều khi vẫn có nhiều cơ hội hơn một người làm qua loa trong ngành đang “hot”.
Có một câu hỏi đáng để dành nhiều thời gian hơn
Đừng chỉ hỏi:
“Ngành nào đang phát triển?”
Hãy hỏi thêm:
“Nếu ngành này không còn là xu hướng sau mười năm nữa, mình có vẫn muốn làm không?”
Đó là một câu hỏi rất khó.
Nhưng cũng rất thật.
Bởi phần lớn cuộc đời đi làm của bạn sẽ diễn ra sau khi xu hướng đầu tiên đã qua.
Nếu câu trả lời vẫn là “Có.”
Có lẽ bạn đã tìm thấy một con đường đáng để theo đuổi.
Theo xu hướng không sai
Đi theo mà không hiểu mới là điều đáng lo
Nếu bạn thật sự yêu thích một ngành đang phát triển.
Đó là điều rất tốt.
Bạn vừa có động lực.
Vừa có cơ hội.
Nhưng đừng để chữ “xu hướng” thay thế việc tìm hiểu.
Hãy đọc.
Hãy trải nghiệm.
Hãy nói chuyện với những người đang làm nghề đó.
Hãy biết công việc mỗi ngày sẽ như thế nào.
Những kỹ năng nào cần học.
Những áp lực nào phải đối mặt.
Những cơ hội nào thật sự tồn tại.
Khi đã hiểu.
Bạn sẽ không còn chọn nghề vì xu hướng.
Mà vì mình biết đó là con đường phù hợp.
Đó là hai quyết định hoàn toàn khác nhau.
- Khi nghe một ngành đang rất “hot”, hãy tìm hiểu công việc thực tế thay vì chỉ nhìn vào mức lương.
- Nói chuyện với những người đã làm nghề ít nhất vài năm để hiểu cả mặt thuận lợi và khó khăn.
- Đừng chọn nghề chỉ vì sợ mình chậm hơn người khác.
- Hãy dành thời gian hiểu khả năng, tính cách và điều mình có thể gắn bó lâu dài.
- Nếu một ngành vừa phù hợp với bản thân, vừa có nhiều cơ hội phát triển, đó mới là lựa chọn đáng cân nhắc.
- Xu hướng có thể mở ra cánh cửa.
- Nhưng chính năng lực và sự kiên trì mới giúp bạn ở lại trong căn phòng ấy.
Một câu để nhớ
Đừng chọn nghề vì nó đang là xu hướng. Hãy chọn vì sau khi xu hướng qua đi, bạn vẫn muốn thức dậy và làm công việc ấy mỗi ngày.